CHÙA SẮC TỨ PHÚ YÊN - 23-09-2016:pm

.

 

by 


 

 mzj1364963911     Phật giáo du nhập Việt nam vào khoảng đầu công nguyên, thời Việt nam còn là Giao châu dưới thống trị của phong kiến nhà Hán, do các tăng sĩ Ấn độ, theo lộ trình thương mại bằng đường thủy và bộ. Trung tâm Phật giáo thời bấy giờ là Luy Lâu, nay là Thuận thành, tỉnh Hà Bắc. Từ thế kỷ thứ II đến thế kỷ thứ V, Phật giáo Việt nam chịu ảnh hưởng Phật giáo Ấn độ.      Vào thế kỷ thứ VI, theo “ Thiền Uyển tập anh”, năm 580, nhà sư Ấn độ, Vinitaruci (Tì Ni Đa Lưu Chi) thuộc Thiền Tông Trung quốc, sang Giao châu, trụ trì chùa Pháp Vân ( Làng Văn Giáp, huyện Thượng Phúc, tỉnh Hà Đông ngày nay).      Từ đó, các vương triều thời độc lập, Ngô, Đinh, Lê, Lý, Trần, đều ủng hộ, phát triển đạo Phật. Trong thời Trịnh Nguyễn phân tranh, Đàng Ngoài, chúa Trịnh và các Vương phi phủ Chúa xây dựng chùa tháp qui mô; Đàng Trong, các chúa Nguyễn cũng sùng Phật, tiếp tục xây dựng chùa chiền.

   Tong-Giam-doc-Cong-ty-CP-Him-Lam-du-le-khanh-thanh-chua-Bao-Tinh-(Tp-Tuy-Hoa-tinh-Phu-Yen)IMG_0001   Đầu thế kỷ XVIII, Sư Liễu Quán (1), người  Phú yên, đệ tử Sư Tử Dung phái Lâm Tế Trung Quốc, đã hoằng dương và khai sáng phái Thiền Tông Liễu Quán. Sư là người có công trong việc phục hưng Phật giáo xứ  Đàng Trong. Sư là đời thứ 35 dòng Lâm Tế, khai sơn chùa Thiên Thai Thiền Tông. Đồng lúc dựng chùa Thiền Tông ở Thuận hóa giáp núi Thiên Thai, chùa Viễn Thông ở chân núi Ngự Bình, sư đã lập chùa Cổ Lâm (thôn Hội Tín, An Thạch, Tuy An) và Bảo Tịnh (174 Phan đình Phùng, thị xã Tuy hòa) ở Phú yên. Hiện nay Phú yên có khoảng 229 chùa và niệm Phật đường, quả đúng như tục ngữ: “ Đất vua, chùa làng”. Trong số này có tám (8) chùa Sắc tứ:

 

(1) Thiền Sư Liễu Quán họ Lê, húy Thiệt Diệu, người làng Bạch mã, huện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên, nay là An thạch, Tuy An. Ngài thường ra vào Huế-Phú yên để hóa đạo. Sư tịch ngày 22/2 Nhâm tuất (1742) và được ban sắc và tứ hiệu: “ Đạo Hạnh Thụy Chánh Giác Viên Ngộ Hòa Thượng”

  • –          Chùa Bát Nhã
  • –          Chùa Kim Cang
  • –          Chùa Kim Long
  • –          Chùa Long Quang
  • –         Chùa Phước Sơn (Đồng Xuân)
  • –         Chùa Phước Sơn (Sơn Hòa)
  • –         Chùa Từ Quang
  • –           Chùa Vĩnh Long

   1)- Sắc Tứ Bát Nhã Tự

 files       Chùa Bát Nhã tọa lạc gần đỉnh núi Long sơn, thôn Phú Mỹ, Xã An hiệp, huyện Tuy an. Từ vọng hải đài của chùa, hướng đông là đèo Quán Cau, kế là đầm Ô Loan. Một bên là chợ Phú Tân, chợ Gành. Bên khác là thôn Phú Mỹ, chợ Phiên Thứ. Lưng chùa tựa vùng bán sơn địa trăng điệp. Thiền sư Giác Ngộ, húy Tánh Thông là sư khai sơn chùa Sắc Tứ Bát Nhã, thuộc phái Lâm Tế Liễu Quán đời thứ 39. Năm Minh Mạng thứ 20, chùa được Tuần Vũ Phú yên nhận chiếu chỉ trùng hưng khang trang, nhà vua ban hiệu “ Sắc Tứ Bát Nhã Tự.”

   2)- Sắc Tứ Kim Cang Tự

Chua-Thanh-Luong        Chùa, khởi thủy, sáng lập từ thời Lê Trung Hưng, tọa lạc hướng tây chân núi Nhạn, thị xã Tuy Hòa. Khi đường hỏa xa xuyên Việt thiết lập, chùa dời về phía nam chân núi Nhạn, trên bờ sông Đà Rằng. Chùa, hiện nay, được hưng tu hai tầng với biển hiệu trên cổng tam quan: “Sắc Tứ Kim Cang Tự”. Dưới triều Lê, chùa được vua ban Sắc tứ, năm thứ năm niên hiệu Vĩnh Hựu (1739). Thiền sư Quảng Giác, húy Tế Duyên, là Sư khai sơn. Thiền sư thuộc dòng Lâm Tế đời thứ 36.

   3)- Sắc Tứ Kim Long Tự

  cdatrang2      Chùa được thành lập khoảng cuối thế kỷ XVII, tọa lạc đông núi Nhạn. Khởi thủy, chùa có tên Hàm Long tự, sau đổi Kim Long tự. Dưới triều Nguyễn, năm Bảo Đại thứ 15, chùa được ban Sắc tứ, “ Sắc Tứ Kim Long Tự”. Thiền Sư Khánh Thụy, húy Tế Đài, phái Lâm Tế đời thứ 36, đệ tử Tổ Liễu Quán, là người khai sơn. Chùa không trùng hưng, vẫn giữ nếp xưa, cổ kính.

   4)- Sắc Tứ Long Quang Tự

 bao-lam       Chùa tọa lạc thôn Long Phước thuộc thị trấn Sông Cầu. Đây là ngôi chùa lớn ở Sông Cầu. Sơ khởi, chùa mang tên Long Hải, ở Vũng Lắm, Triều Sơn, An Thọ, huyện Đồng Xuân. Thời giặc Pháp xâm chiếm Việt nam, Vũng Lắm bị bắn phá vào năm Tự Đức thứ II, chùa bị hỏa nạn, hư hại. Phật giáo đồ chung sức dời chùa về Long Bình, Xuân Đài, Đồng Xuân và chùa mang tên Long Phước Tự; sau, chùa lại được đổi tên là Long Quang. Long Quang tự do Thiền Sư Phổ Tịnh, húy Đạt Hải, khai sơn. Dưới triều nhà Nguyễn, năm Bảo Đại thứ 14, chùa được ban Sắc tứ, “ Sắc Tứ Long Quang Tự”.

   5)- Sắc Tứ Phước Sơn Tự  (Đồng Xuân)

        Sắc Tứ Phước Sơn Tự tọa lạc tại thôn Tân Phước, Xã Xuân Sơn Bắc, Đồng Xuân, trên núi phú Mỹ Sơn, nằm bên phải đèo Cây Cưa, trên trục lộ Triều Sơn- La hai. Thiền Sư Đức Chất, húy Liễu Năng, thuộc Thiền Tông Lâm Tế, đời thứ 37, là sư Khai sơn. Chùa được thiết lập vào năm Gia Long thứ nhất (1802). Năm Bảo Đại thứ 14, chùa được ban “ Sắc Tứ Phước Sơn Tự”.

   6)- Sắc Tứ Phước Sơn Tự (Sơn Hòa)

        Chùa được xây dựng vào niên hiệu Thành Thái thứ hai (1890) tại thôn Đông Hòa, thị trấn Củng Sơn, Sơn Hòa. Hòa Thượng người gốc Trung Hoa, Phan Đạo Khương, sáng lập chùa. Đây là chùa lớn nhất trong 6 Phật tự ở Sơn hòa. Năm Bảo Đại thứ 13 (1938), chùa được ban “ Sắc Tứ Phước Sơn Tự”.

   7)- Sắc Tứ Từ Quang Tự

  05_big      Sắc Tứ Từ Quang Tự còn có tên là Bạch Thạch Sơn Từ Quang A La Nhã Tự, tọa lạc trên sườn núi Đá Trắng, Xã An Dân, huyện Tuy An, cách thị xã Tuy Hòa 30 km về hướng Bắc. Chùa được xây dựng dưới triều vua Quang Toản nhà Tây Sơn, năm Đinh Tỵ (1797). Thiền Sư Pháp Chuyên , đời thứ 36, Phái Thiền Tông Lâm Tế khai sơn. Thành Thái nguyên niên (1889), chùa được ban “ Sắc Tứ Từ Quang Tự”. Năm 1929, chùa bị hỏa hoạn và được Phật giáo đồ các tỉnh miền Trung góp công sức trùng hưng. Chùa xây trên độ cao 100 m, mặt đối ra Sông Cái, Cửa Tiên Châu, nơi một thời là thủ phủ của tỉnh Phú Yên. Đặc biệt, quanh chùa có vườn xoài cổ thụ, lại có khu vườn Bảo tháp. Xoài Đá Trắng là một đặc sản Phú Yên mà người đất Phú ai cũng biết:

  •  “ Rủ lên Đá Trắng ăn xoài,
  • Muốn ăn tương ngọt Thiên Thai thiếu gì”.
  • Chùa Từ Quang được đại trùng tu và được công nhận là di tích lịch sử Quốc gia.

   8)- Sắc Tứ Vĩnh Long Tự

   14992378     Chùa được thiết lập tại Đồng Trúc, thôn Mỹ phú, Xã An Hiệp, Tuy An, phía đông đèo Quán Cau, trên cao điểm độ 500 m. Tiền diện là cánh đồng nối liền Vũng Chào, đầm Ô Loan. Chùa xây cất lâu đời vào khoảng cuối thế kỷ XVII, do Hòa Thượng Kế Thường khai sơn. Qua hai cuộc chiến tranh Pháp-Việt và Việt nam, chùa bị hư hại nặng và được trùng tu cơ bản, thu hẹp diện tích. Năm Bảo Đại thứ 15 (1940), chùa được phong “ Sắc Tứ Vĩnh Long Tự”.

   209-Chua Thien Hung     Tóm lại, với diện tích và dân số khiêm nhường so với các tỉnh và thành phố trong toàn quốc, nhất là kể từ lịch sử xứ Đàng Trong xuất hiện (1600), Phú Yên tự hào với tám (8) Sắc Tứ Phật Tự. Tự hào vì phần lớn Tứ Phật Tự đều thuộc Thiền Tông Lâm Tế Liễu Quán mà Tổ Tông phái là Thiền Sư sinh quán Phú Yên.  Nếu người Việt hãnh diện về Sáng tổ phái Thiền Tông Thảo Đường là Lý Thánh Tông và Sáng tổ phái Thiền Tông Trúc Lâm Yên Tử là Trần Nhân Tông, thì Thiền Sư Liễu Quán, Sáng Tổ phái Lâm Tế Liễu Quán là niềm kiêu hãnh của người đất Phú vậy.¨

 

 

Trần Tịnh, Ph.D.  (source from Đặc San Phú Yên 2002)

 


 Lượt xem: 1549 (lần)

Share |